PATENT/FAYDALI MODEL

KHK/551 – Patent Haklarının Korunması

Resmî Gazete Tarihi / Sayı: 27 Haziran 1995 / 22326

I. Genel Hükümler

Amaç & Kapsam

• Bu KHK’nin amacı, buluşu teşvik etmek; sanayiye uygulanabilir buluşlara patent ya da faydalı model vererek koruma sağlamak.
• Patent ya da faydalı model belgesi ile sınai hakkın korunması, şartları ve usulleri bu kararname ile düzenlenir.

Kimler Yararlanabilir?

• Türkiye’de ikamet eden / Türkiye’de sınai ya da ticari faaliyette bulunan gerçek ya da tüzel kişiler,
• Paris Anlaşması hükümlerine göre başvuru hakkı bulunanlar,
• Karşılıklılık ilkesi çerçevesinde yabancı uyruğa sahip kişiler (belli şartlarla) da bu korumadan yararlanabilir.

Tanımlar & Uluslararası Anlaşmaların Önceliği

• “Enstitü” tabiri, Türk Patent Enstitüsü’nü ifade eder.
• Uluslararası anlaşmaların taraflı hükümleri daha elverişli ise, o hükümler tercih edilir.

II. Patent Verilebilme Koşulları

Patent Verilmesi

• Buluş yeni, yenilik aşan ve sanayiye uygulanabilir ise patent verilir.

Verilemeyecek Konular

• Keşif, bilimsel teori, matematik metodu, zihni / ticari / oyun usulleri, estetik yaratımlar, yazılım dışındaki bilgi düzenleme yöntemleri, cerrahi/tedavi/teşhis yöntemleri (ve bunlara ilişkin işlemler) bu kapsam dışındadır.
• Ayrıca kamu düzenine aykırı buluşlar, biyolojik esaslara dayanan usuller, bitki / hayvan türleri gibi konular da patent verilemez.

Yenilik & Tekniğin Bilinen Durumu

• “Yenilik”, buluşun başvuru tarihinden önceki dünyadaki her türlü erişilebilir bilgi veya açıklamalardan ayırt edilebilmesi demektir.
• Belirli durumlarda, başvuru sahibinin ya da yetkili merciin yaptığı açıklamalar, rüçhan hakkı koşulları çerçevesinde yeniliği bozmaz.

III. Patent İsteme Hakkı, Gasbı ve Buluşu Yapanın Belirtilmesi

• Patent isteme hakkı, buluş sahibine ya da haleflerine aittir; devredilebilir.
• Birden çok kişi gerçekleştirmişse, müştereken hakkın sahibi sayılırlar.
• Eğer patent başvurusu hakkı gasbedilmişse, yetkili mahkeme bu hakkın sahibine devredilmesini sağlayabilir.
• Buluş yapanın adı patent başvurusunda belirtilmelidir; aksi halde işlem başlatılmaz.

IV. İşçi Buluşları

• KHK, işçi buluşlarını “hizmet buluşu” ve “serbest buluş” olarak ayırır.
• İşçi, hizmet buluşunu geciktirmeksizin yazılı olarak işverene bildirmekle yükümlüdür. Bildirim içeriği teknik detayları içermelidir.
• İşveren, tam ya da kısmi hak talep edebilir; bu talep, işçiye yazılı bildirilmelidir.
• Tam hak talebinde bulunursa, buluşun tüm hakları işverene geçer; bedel ödemekle yükümlüdür.
• Kısmi hak talebi hâlinde, işçi belirli sınırlar içinde kalan kısmı kullanabilir ya da tam hak talep edebilir.
• Eğer işveren süresi içinde cevap vermezse, buluş serbest buluş niteliği kazanır.

V. Başvuru Usulleri ve İnceleme Süreci

• Patent başvurusunda yer alması gereken belgeler: dilekçe, tarifname, istemler, resimler, özet, ücret makbuzu vb.
• Başvuru İngilizce, Fransızca veya Almanca yapılabilir; Türkçeye çevirisi, bir ay içinde yapılmalıdır.
• Başvuru ücretinin yedi gün içinde ödenmesi zorunludur; aksi takdirde başvuru geçersiz sayılır.
• Başvurular, şekli ve içerik şartlarına uygunluk açısından incelenir; eksiklik varsa tamamlatılır, uygun değilse reddedilir.
• Başvuru, başvuru tarihinden itibaren 18 ay sonra yayınlanır.
• Araştırma raporu, başvuru sahibinin talebi ve ücreti ödemesiyle hazırlanır.
• Başvuru sahibi, inceleme talep etmezse incelemesiz patent verilir; ancak bu patentin süresi 7 yılla sınırlıdır. İnceleme yapılırsa süresi 20 yıla tamamlanır.
• İnceleme sistemine geçilmesi durumunda itiraz ve karşı görüş hakları tanınır.

VI. Patent Verildikten Sonra Haklar

• İncelenerek verilen patentin süresi 20 yıl; incelemesiz verilenin süresi ise 7 yıldir.
• Patent sahibi, üretim, kullanım, ithalat gibi faaliyetlerle üçüncü kişilere karşı engelleme hakkına sahiptir.
• Patentli ürün yasal yollarla Türkiye’de satışa sunulmuşsa, bu ürünlerle ilgili bazı sınırlar getirilebilir (örneğin “kullanım sınırı”).
• Ürünlerin belirli özel hallerde kullanımı (deneme amaçlı, zorunlu kullanım, kamu yararı gibi) patent kapsamı dışında kalabilir.
• Patentli ürünlerin ihracatı, genelde patent kapsamında değerlendirilmez (istisnai durumlar hariç).

VII. Lisans, Devredilebilirlik, Zorunlu Lisans

• Patent başvurusu / patent devredilebilir, miras yoluyla intikal edebilir, lisans konusu olabilir.
• Lisans inhisari ya da inhisari olmayan biçimde verilebilir; taraflar serbestçe anlaşabilir.
• Patent konusu buluş kullanılmıyorsa, belirli şartlar altında zorunlu lisans verilmesi talep edilebilir; kamu yararı, tekel durumu ve bağımlı patent durumları bu mekanizmayı tetikler.

VIII. Diğer Hükümler

• Patent başvurusunun yayınlanmasından sonra tecavüz iddiaları dikkate alınabilir.
• Başvuru / patent işlemleri ile ilgili şekli eksikliklere itiraz edilebilir.
• Belge, devredilen haklar, lisanslar sicile kayıt edilmek zorundadır; sicile kayıt olmadan haklar üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.
• Patent sahibi, hakkını kullanmak zorundadır — belirli süre içinde kullanma zorunluluğu vardır.
• Ceza hükümleri: yanlış beyan, patentli ürün üzerinde haksız patent işareti kullanımı, sahte patent iddiası gibi fiillere para-ceza ve hapis cezası öngörülmüştür.

Temel Prensip

Patent başvurusu veya patent konusu buluş, kamu yararı gerekçesiyle zorunlu lisans konusuna alınabilir. Bu karar, Bakanlar Kurulu tarafından verilir.

Kamu Yararının Kriterleri

• Sağlık ya da savunma açısından kritik olması: Buluşun kullanımının başlatılması, yaygınlaştırılması, geliştirilmesi zorunlu görülür.
• Buluşun yetersiz kullanılması ya da hiç kullanılmaması: Bu durum, ülkenin ekonomik / teknik kalkınmasına zarar verebilir ise kamu yararı kabul edilir.

Lisansın Sınırlı Verilmesi

• Bakanlar Kurulu kararıyla zorunlu lisans yalnızca belirli işletmelere verilebilir.
• Patent sahibi, buluşu şartlı olarak kamu yararına kullanmayı üstlenebilirse, mahkeme en fazla bir yıl süreyle kullanımın patent sahibi tarafından gerçekleştirilmesine izin verebilir. Süre sonunda kamu yararı karşılanmazsa lisans çıkabilir.

Arabuluculuk Süreci (Madde 104–107)

Arabuluculuk Talebi

• Lisans isteyen kişi, önce Enstitü’ye sözleşmeye dayalı lisans görüşmeleri için arabuluculuk talebinde bulunabilir.
• Talepte kim olduğu, patent bilgisi, talep edilen lisans kapsamı, makul teminat/onay durumu açıklanmalıdır.

Enstitü’nün Değerlendirmesi

• Enstitü, başvuru tarihinden itibaren 1 ay içinde karar verir.
• Arabuluculuğu kabul eder ise taraflar 2 ay süreyle görüşmeye çağrılır.
• Görüşmeler sonuçsuz kalırsa, arabuluculuk kesilir ve karar bildirilir.

Sonuç ve Sicil Kaydı

• Taraflar anlaşırsa lisans kayda geçirilir ve patente eklenir.
• Anlaşma yapılamazsa doğrudan mahkemeye başvuru hakkı oluşur.

Zorunlu Lisans Talebi Mahkemeye (Madde 108–110)

• Arabuluculuk süresi dolmuş ya da reddedilmişse mahkemeye zorunlu lisans talebi ile başvurulabilir.
• Patent sahibine itiraz hakkı tanınır; mahkeme, lisans verilmesine veya reddine karar verir.
• Kararda lisansın kapsamı, bedeli, süresi, kullanım yükümlülükleri gibi detaylar yer alır.

Diğer Hususlar ve Ayrıntılar

• Zorunlu lisans inhisari olmayabilir; ancak kamu yararı gerekçesiyle inhisari lisans biçiminde verilmesi mümkündür.
• Lisans bedeli “ekonomik olarak makul” değerlendirilir.
• Lisans alan, şartları ihlal ederse lisans iptal edilebilir.
• Zorunlu lisans, patent sahibinin onayı olmadan devredilemez; ancak işletme ile birlikte devredilebilir.
• Süreçlerin her aşamasında masraf, itiraz ve mahkeme usulleri detaylandırılmıştır.
• Patent sahibinin Türkiye’de ikamet etmemesi durumunda tebligatlar vekiline yapılır.

ENDÜSTRİYEL TASARIM

KHK/554 — Endüstriyel Tasarımların Korunması

Resmî Gazete Yayını: 27 Haziran 1995 — Sayı: 22326

1. Genel Hükümler

Amaç ve Kapsam (Madde 1)

Bu KHK’nin amacı, tasarımların korunmasını, rekabet ortamının tesis edilmesini ve sanayi gelişimini desteklemektir.
Tescilli tasarımlar bu KHK ile koruma altına alınır; tescilsiz tasarımlar ise genel hukuk kurallarına tabi tutulur.
Bu korumanın varlığı, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca sağlanan korumayı etkilemez.

Korunmadan Yararlanacak Kişiler (Madde 2)

KHK kapsamında koruma hakkı şunlara tanınır:

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olanlar,
• Türkiye’de ikamet edenler,
• Türkiye’de sınai/ticari faaliyet gösteren gerçek ya da tüzel kişiler,
• Paris, Bern Sözleşmeleri ya da Dünya Ticaret Örgütü kuran anlaşmaları uyarınca başvuru hakkı olan kişiler.

Karşılıklılık ilkesi gereğince, Türkiye vatandaşı kişilere koruma tanıyan devletlerin vatandaşları da bu korumadan yararlanabilir.

Tanımlar (Madde 3)

• Tasarım: Bir ürünün çizgileri, şekli, süslemesi, renk/doku gibi unsurları;
• Ürün: Endüstriyel veya el üretimi ile ortaya çıkan nesneler, bileşenler, ambalajlar vb.;
• Tasarımcı: Tasarımı yapan kişi;
• Enstitü: Türk Patent Enstitüsü;
• Referans tarihi: Tescilli tasarımlar için başvuru ya da rüçhan tarihidir;
• Uluslararası terimler: Paris Anlaşması, Bern Sözleşmesi, Dünya Ticaret Örgütü anlaşması gibi.

Uluslararası Anlaşmaların Önceliği (Madde 4)

Uluslararası anlaşmalar, bu KHK hükümlerinden daha elverişli ise, o anlaşma hükümleri uygulanır.

2. Koruma Şartları

Genel Şartlar (Madde 5)

Tasarımın korunabilmesi için yeni ve ayırt edici özelliklere sahip olması gereklidir. Bileşik ürünlerde, eğer parçasının kendisi yeni ve ayırt edici ise, ayrı bir korumaya gidebilir.

Yenilik (Madde 6)

Tasarım, referans tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmalıdır. Küçük farklılıklarla ayrım yapılamayacak tasarımlar “yenilikten yoksun” sayılır.
Gizli kalması gereken açıklamalar (“mahrem açıklamalar”) yeniliği bozmaz.

Ayırt Edicilik (Madde 7)

Tasarım, bilgilenmiş kullanıcıda diğer tasarımlarla arada belirgin fark yaratan özellikler taşımalıdır.
Karşılaştırma yapılırken, ortak özelliklere ve tasarımcının özgür seçeneklerinin derecesine dikkat edilir.

İstisna Açıklamalar (Madde 8)

Tasarımcıya veya izin verilen üçüncü kişilere ait tasarımlar, referans tarihinden 12 ay önce yapılan sunumlar, yenilik ve ayırt ediciliği ortadan kaldırmaz.

Koruma Dışı Haller (Madde 9–10)

• Genel ahlak ve kamu düzeniyle çelişen tasarımlar korunmaz.
• Teknik işlevin zorunlu biçimde belirlediği şekiller ya da parçalar koruma dışında kalır.
• Ancak modüler sistemlerde bağlantılı bileşenler, bu kriterleri sağlıyorsa korunabilir.

3. Korumanın Kapsamı ve Süresi

Kapsam Belirleme (Madde 11)

Kapsam belirlenirken bilgilenmiş kullanıcı izlenimi esas alınır; karşı tasarımlarla benzerlikler dikkate alınır.

Koruma Süresi (Madde 12)

• Tescilli tasarımlar için başlangıç süresi 5 yıldır.
• Bu süre, 5’er yıllık dönemlerle toplam 25 yıla kadar uzatılabilir.

4. Hak Sahibi, Yetkiler ve Haksız Kullanım

Hak Sahipliği (Madde 13)

Tasarım hakkı tasarımcıya ait olur; birden çok tasarımcı varsa müşterek hak sahibidir.
Hak sahibi, tasarımla ilgili kullanma, lisans verme, koruma önlemleri alma, devretme haklarına sahiptir.

Hizmet İlişkilerinde Hak Sahipliği (Madde 14)

İşçi, memur ya da hizmetlilere ait işyerinde yapılan tasarımlar, aksi kararlaştırılmamışsa işverene ait olur; işçiye makul bedel hakkı tanınır.

Üniversite Tasarımları (Madde 15)

Öğretim elemanlarının tasarımları kendilerine aittir; ancak kurum harcama yapmışsa kazanç paylaşımı talebi olabilir.

Hizmet Dışı Sözleşmeler (Madde 16)

Hizmet sözleşmesinin dışında yapılan tasarımlarda, aksine hüküm yoksa işi veren kişi hak sahibi olur.

Koruma Kapsamı & Tecavüz (Madde 17–18)

Tasarım hakkı, ürünü üretme, satış, ithalat, kullanım gibi birçok hak içerir. Tasarımcı olarak ad gösterilme hakkı devredilemez.

Gasp (Madde 19–20)

Haksız başvuru ya da tesciller durumunda mahkeme, hak sahibine devir kararı verebilir. Bu tür kararlar sicile kaydedilir.

5. Sınırlamalar

Koruma Dışındaki Fiiller (Madde 21)

• Ticari amaç gütmeyen kullanımlar, eğitim amaçlı çoğaltmalar gibi özel halleri kapsar.
• Ürün üzerindeki süslemeler ya da yedek parçalar gibi özel durumlar da sınırlı kullanım hakkı sağlar.

Onarım Amaçlı Kullanım (Madde 22)

3 yıldan sonra, ürünün orijinal görünümünü yeniden kazandırmak için kullanılan parçalar, sınırlar içinde kalmak şartıyla tecavüz sayılmaz.

Önceki Kullanım (Madde 23)

Referans tarihten önce iyi niyetle kullanılmış olan tasarımlar korunabilir; ancak bunlar sınırları aşamaz.

Hak Tüketimi (Madde 24)

Tasarım sahibi ürünün Türkiye’de piyasaya sunulmasından sonra, aynı ürün için hakları kullanamaz.

6. Tescil, Yenileme ve İtiraz

Başvuru Şartları (Madde 25–26)

Tasarım başvurusu, Enstitü’ye yapılır; gerekli dilekçe, görsel anlatımlar, ürün tanımı gibi unsurlar sunulmalıdır.

Sınıflandırma ve Çoklu Başvuru (Madde 27–28)

Tasarım sınıflandırmasında uluslararası sınıflandırma uygulanır. Birden fazla tasarım tek başvuru ile sunulabilir.

Rüçhan Hakları (Madde 29–31)

Bir ülke vatandaşının başka bir ülkede yaptığı başvuru, 6 ay içinde Türkiye’de başvuru hakkı doğurur. Sergilerde teşhir edilen tasarımlar için de bu hak kullanılır.

İnceleme, Eksik Tamamlama, Tescil (Madde 32–34)

Başvurular şekil ve içerik açısından incelenir, eksikler tamamlanabilir. Uygun başvurular tescil edilip ilan edilir.

Yayın Erteleme (Madde 35)

Başvuru sahibi talep ederse, tasarımın yayınlanması 30 aya kadar ertelenebilir. Bu durumda görseller gizli tutulur.

Yenileme (Madde 36)

Koruma süresi bitmeden önce yenileme talep edilmelidir. Süre kaçırılırsa, 6 aylık ek süreyle yenileme mümkündür.

İtiraz (Madde 37–38)

İlan edilen tasarımlara karşı, 6 ay içinde gerekçeli itiraz yapılabilir. Enstitü itirazı değerlendirir; gerekirse tasarımların tescili iptal edilir.

7. Devir, Lisans, Rehin ve Haciz

Devir ve İntikal (Madde 39–40)

Tasarım başvurusu/hakkı devredilebilir; miras yoluyla geçebilir. Bu işlemler yazılı olmalı, sicile kaydedilip ilan edilir.

Lisans (Madde 41–42)

Tasarım hakkı lisanslanabilir; inhisari veya inhisari olmayan şekilde. Lisans sözleşmesi yazılı olmalı ve sicile kaydedilmelidir.

8. Hükümsüzlük ve Sona Erme

Hükümsüzlük (Madde 43–45)

Tasarım şartlara uymuyorsa, hak sahipliği yanlışsa ya da sıralı tasarımlar öncelikli ise mahkeme tasarımı hükümsüz sayabilir. Etki geçmişe dönük olur.

Sona Erme (Madde 46–47)

Hak, koruma süresi sona erdiğinde ya da tasarım sahibi vazgeçtiğinde sona erer. Vazgeçme yazılı bildirimle yapılmalıdır.

9. Tecavüz (Madde 48–48/A)

Tecavüz Tanımı

İzinsiz üretim, ithalat, kullanım, depolama gibi fiiller tecavüz sayılır. Ayrıca lisans haklarının izinsiz genişletilmesi, yardım/katkı sağlama da bu kapsamdadır.

Ceza Hükümleri

Kimlik bildiriminde sahtecilik, tasarım hakkı kullanımıyla yanlış beyan, haksız kullanımlar için hapis ve ağır para cezaları öngörülmüştür. Suçlar şikâyete bağlıdır; işletme personeli ve temsilciler de sorumluluk altındadır.

II. Bölüm – Hukuk Davaları

Tasarım Sahibinin Talepleri & Yetkili Mahkeme

Madde 49
Tasarım haksız kullanıma uğradığında hak sahibi mahkemeden şu taleplerde bulunabilir:

1. Tecavüzün var olduğunun tespiti
2. Tecavüz fiilinin durdurulması / önlenmesi
3. Maddi ve manevi zararların tazmini
4. Tecavüz nedeniyle üretilen veya ithal edilen ürünlere ve bunları yapmakta kullanılan araçlara el konulması
5. Mümkünse, el konulan ürün/araçlarda tasarım sahibine mülkiyet hakkı tanınması (bu durumda değeri tazminattan düşülebilir; eğer değer tazminatı geçiyorsa, fazlası ödenmeli)
6. Tecavüz devam etmesin diye tedbir uygulanması; gerekirse ürün/araçların şekli değiştirilmesi veya imha edilmesi
7. Mahkeme kararının masrafları karşılanarak ilgili taraflara tebliğ edilmesi, kamuya ilan edilmesi

Tedbir kararları, HMUK’da öngörülen ihtiyati tedbir esaslarına göre verilir.

Yetkili Mahkeme:

• Davacı için: ikametgahının, fiilin işlendiği yerin ya da tecavüz etkilerinin ortaya çıktığı yerin mahkemesi
• Eğer davacı Türkiye vatandaşı değilse: sicile kayıtlı vekilin işyeri mahkemesi, vekillik kaydı yoksa Enstitü’nün merkezi mahkemesi
• Davalının kimliği: davalının ikametgahı mahkemesi
• Davalı Türkiye’de değilse, yukarıdaki “vatandaş olmayan davacı” kuralı uygulanır
• Birden fazla mahkeme yetkiliyse: ilk açılan dava mahkemesi yetkili sayılır

Tazminat & Zararın Hesabı

Madde 50
Tasarım fiilini gerçekleştiren kusurlu kişiler, meydana gelen zararı tazmin eder.

Madde 51 – Delil Talebi
Hak sahibi, zararın niteliğini belirlemek için, tasarımın kullanılmasıyla ilgili belgeleri karşı taraftan talep eder.

Madde 52 – Yoksun Kalınan Kazanç
Zarar yalnız fiili kayıpla sınırlı kalmaz; hak sahibi aşağıdaki yollarla yoksun kaldığı kazancı da talep edebilir:
a) Tecavüz olmasaydı kendi kullanımından beklenen gelir,
b) Tecavüz edenin elde ettiği kazanç,
c) Meşru lisans anlaşmasıyla ödenmesi gereken lisans bedeli

Hesaplamada tasarımın ekonomik değeri, geçerlilik süresi ve piyasadaki lisans sayıları dikkate alınır.

Madde 53 – Yoksun Kalınan Kazanca Ek
Mahkeme, tasarımın ürüne ekonomik katkısı olduğuna kanaat getirirse, makul bir ek pay kararlaştırabilir.

Madde 54 – Tasarım İtibarının Zedelenmesi
Tecavüz edenin tasarımı uygunsuz şekilde kullanması tasarımın itibarını zedeliyorsa, hak sahibi ayrıca tazminat talep edebilir.

Madde 55 – Tazminatın İndirimi
Ödenecek tazminat, hak sahibinin başka ödemelerinden daha fazla ise bu bedel dikkate alınarak indirim yapılabilir.

Madde 56 – Tazminat Haklarının Kısıtlanması
Tasarım sahibinin zarar gördüğü ürünleri kullanan kişiler aleyhine dava açamaz; ancak bu kişiler kötüniyetliyse bu hükümler uygulanmaz.

Madde 57 – Zamanaşımı
Özel hukukla ilgili tasarım davalarında, Borçlar Kanunu’nun zamanaşımı hükümleri uygulanır.

III. Bölüm – İhtisas Mahkemeleri, Görev & Yetki

Madde 58
Bu KHK kapsamında açılan tüm davalarda görevli mahkeme İhtisas Mahkemesi olmalıdır.
Hangi Asliye Ticaret / Ceza mahkemeleri ihtisas mahkemesi olacağı, bölge ve yetki Adalet Bakanlığı ve HSK kararıyla belirlenir.
Enstitü kararlarına karşı açılacak davalarda da bu mahkemeler yetkilidir — genellikle Ankara ihtisas mahkemeleri

Madde 59
Kazanılan davada, masrafları karşı tarafa yüklemek koşuluyla, kesin hükmün günlük gazete, radyo veya televizyon gibi kanallarla yayınlanmasını talep edilebilir (ilân hakkı).
İlan talebi 3 ay içinde yapılmazsa düşer.

IV. Bölüm – Özel Hükümler: Lisans Veren ve Diğer Davalar

Madde 60

• İnhisari lisans sahibinin – aksi kararlaştırılmamışsa – tasarım sahibinin açabileceği davaları kendi adına açma hakkı vardır.
• İnhisari olmayan lisans sahibinin bu hakkı yoktur, ancak noterle bildirim yapabilir; tasarım sahibi kabul etmez veya davayı açmazsa, lisans sahibi üç ay içinde kendi adına dava açabilir.
• Ciddi zarar tehlikesi varsa, lisans sahibi ihtiyati tedbir talep edebilir.
• Dava açan lisans sahibi, davayı açtığını tasarım sahibine bildirmelidir.

Madde 61
Yetkili kişi, tasarım sahibine karşı, tasarım hakkına tecavüz etmediğini ileri sürmek ve hüküm verilmesini talep edebilir.
Bu davadan önce, tasarım sahibinin görüşünü noter aracılığıyla istemelidir ve belirli süreler içinde cevap verilmez veya kabul edilmezse dava açabilir.
Tecavüzden dolayı dava açılmışsa bu hak kullanılamaz. Bu dava, tasarımın hükümsüzlüğü ile beraber açılabilir.

Madde 62
Hak sahibi, tecavüz fiilinin tespiti için mahkemeden talepte bulunabilir (delil tespiti davası).

Madde 63
Davayla birlikte veya ayrı olarak ihtiyati tedbir talep edilebilir.
Tedbir, davanın etkinliğini korumaya yönelik olmalı ve özellikle:

• Tecavüzün önlenmesi,
• El konulan ürün/araçların muhafazası,
• Teminat verilmesi gibi tedbirleri kapsar.

Madde 64
İhtiyati tedbirin niteliği açıkça belirtilmiştir; özellikle durdurma, el koyma, teminat yükümlülüğü gibi tedbirler mahkemece uygulanabilir.

Madde 65
“Tesbit talepleri” ve tedbirlerle ilgili konularda HMUK hükümleri uygulanır.

Madde 66
Gümrükte el koyma: hakkı ihlal eden mallar ithalat / ihracat sırasında idarece el konulur.
El koyma kararına karşı 10 gün içinde mahkemeye başvurma gerekir, aksi halde karar ortadan kalkar.

VII. Bölüm – İşlem Yetkisi & Vekil

Madde 67
Enstitü nezdinde işlem yapabilecek kişiler: başvuru sahibi veya tasarım vekilleri (sınavla sicile kayıtlı).
Tüzel kişiler, yetkili organlarının atadığı kişiyle temsil edilir.
Yurt dışı ikamet edenler yalnızca vekilleriyle işlem yapabilir.
Vekile yapılan tebligat asile yapılmış sayılır.

VIII. Bölüm – Ücretler ve Sonuç

Madde 68
İlgili tasarım başvuru / tescil ücretleri, başvuru sahibi / hak sahibi / vekili tarafından ödenir.
Ücret ödenmezse işlem hüküm ve sonuç doğurmaz — başvuru geri çekilmiş kabul edilir.

Geçici Maddeler & Yürürlük

• İhtisas mahkemeleri kurulana kadar yetkili mahkeme belirlenir
• KHK yayımlandığı anda yürürlüğe girer (Madde 69)
• Yürütme görevi Bakanlar Kurulu’na aittir (Madde 70)

MARKA

KHK/556 — Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname

Resmî Gazete: 27 Haziran 1995 • Sayı: 22326

BİRİNCİ KISIM | Başlangıç Hükümleri

Amaç & Kapsam (Madde 1)

Bu KHK’nin amacı, KHK hükümlerine uygun olarak tescil edilen markaların korunmasını düzenlemektir.
KHK, markaların tescili, korunması, şartları ve haklarıyla ilgili esasları kapsar.

Tanımlar (Madde 2)

• Marka: Ticaret veya hizmet markaları, ortak markalar, garanti markaları dahil; sözcük, şekil, sayı, ambalaj, logo vb. ayırt edici işaretler.
• Paris Sözleşmesi: 20 Mart 1883 tarihli ve Türkiye tarafından onaylanmış değişiklikleriyle Sınai Mülkiyetin Himayesi Anlaşması.
• Enstitü: Türk Patent Enstitüsü.
• Marka Vekili: Marka işleri ile ilgili Enstitü’ye başvuru, takip ve danışmanlık yapan kişi.

Koruma Hakkı Tanıyan Kişiler (Madde 3)

Marka koruması, Türkiye sınırları içinde ikamet eden ya da ticari/sınai faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişilere tanınır.
Ayrıca, Paris Sözleşmesi ya da WTO anlaşmaları kapsamında tescil hakları olan kişiler de bu korumadan yararlanabilir.
Karşılıklılık ilkesiyle, Türkiye uyruğundaki kişilere marka koruması tanıyan yabancı kişiler de Türkiye’de marka hakkı elde edebilir.

Milletlerarası Anlaşmaların Önceliği (Madde 4)

Uluslararası anlaşma hükümleri, bu KHK hükümlerinden daha elverişli ise, o anlaşma hükümleri uygulanır.

İKİNCİ KISIM | Markanın Niteliği ve Tescil Şartları

Markanın Kapsadığı İşaretler (Madde 5)

Marka; sözcükler, şekiller, harfler, sayılar, ambalajlar ve benzeri, görsel olarak ifade edilebilen işaretleri içerir.
Marka mal veya ambalajla birlikte tescil edilse de, bu durum marka sahibine ambalaj için ayrı bir inhisari hak vermez. Ambalajla birlikte tescile tabii unsurlar bu durum açıkça belirtilmelidir.

Marka Korumasının Elde Edilmesi (Madde 6)

Marka koruması tescil yoluyla elde edilir. Kullanım tek başına tescil hakkı vermez.

Mutlak Red Nedenleri (Madde 7)

Aşağıdaki işaretler marka olarak tescil edilemez:

• Tanımsız, ayırt edici özelliği olmayan işaretler,
• Daha önce tescilli ya da başvurusu yapılmış bir markayla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler,
• Malların cinsini, kalite, miktar, amaç vb. belirten sıradan ifadeler,
• Ortak kullanılan işaretler, coğrafi kaynak adı,
• Teknik işlevinden doğan şekiller, malın doğal yapısından doğan şekiller,
• Halkı yanıltabilecek işaretler, resmi semboller, dinî semboller, kamu düzeni ve ahlak dışı işaretler.

Ancak, önceden kullanılmış ve kullanımıyla ayırt edici özellik kazanmış markalar, bu red nedenlerine karşı korunabilir (istisna hükmü).

Nispi Red Nedenleri (Madde 8)

Tescil için yapılan başvuru, yayınlanmış veya tescilli başka bir marka ile aynı ya da benzer ise ve halkta karıştırılma ihtimali varsa, başvuru reddedilir.
Ayrıca, başka birinin kullanma hakkını engelleyecek şekilde başvuru yapılmışsa, bu da reddedilir.

ÜÇÜNCÜ KISIM | Koruma Kapsamı

Markadan Doğan Haklar (Madde 9)

Tescil sahibi, izni olmadan aşağıdaki fiilleri önleyebilir:

• Aynı mal veya hizmetlerde aynı işaretin kullanılması,
• Benzer işaretlerin karıştırılma ihtimaliyle kullanılması,
• Aynı veya benzer olmayan mal/hizmetlerde kullanılsa bile haksız avantaj ya da marka itibarına zarar veren kullanımlar.

Kullanım, mal üzerine konulma, piyasaya sürülme, ithalat, reklâm/evraklarda kullanım gibi faaliyetleri kapsar.
Haklar, tescilin ilan edildiği tarihten itibaren üçüncü kişilere karşı etkili olur.

İşaretin Sözlük ya da Başka Eserlerde Yayılması (Madde 10)

Marka tescili açıkça belirtilmeden bir sözlük, ansiklopedi vs. eserlerde jenerik algı yaratacak şekilde kullanılırsa, marka sahibi yayımcıdan düzeltme isteyebilir.

Temsilci veya Vekil Adına Tescil (Madde 11)

Marka, vekil veya temsilci adına tescil edilmişse ve bu tescilleme sahibinden izin alınmadan yapılmışsa, marka sahibi itiraz edebilir.

İstisnai Kullanım Hakkı (Madde 12)

İyi niyetli üçüncü kişilerin, ticari ve sanayi amaçlarla, ad, kalite, miktar, coğrafi kaynak gibi bilgileri kullanmaları marka sahibince engellenemez (meşru kullanım kuralları çerçevesinde).

Marka Hakkının Tüketilmesi (Madde 13)

Marka tescil kapsamındaki mal üzerine koyularak veya markanın izniyle Türkiye’de piyasaya sunulmuşsa, aynı mal üzerinde marka hakkı artık yeni kullanımlarla sınırlanamaz.
Ancak bu malın değiştirilerek ya da kötüleştirilerek kullanılması hâlinde itibar hakkı korunur.

DÖRDÜNCÜ KISIM | Markanın Kullanımı

Kullanılmama ve İptal (Madde 14)

Tescil edildikten itibaren 5 yıl boyunca haklı gerekçesiz kullanılmayan markalar ya da kesintisiz 5 yıllık dönemde kullanım sağlanmamış markalar iptal edilir.
Aşağıdaki kullanımlar marka kullanılmış sayılır:

• Marka unsurlarının farklı şekillerde kullanımı,
• İhracat amaçlı kullanım,
• Sahibinin izniyle kullanım,
• İthalat kullanımı.

BEŞİNCİ KISIM | Hukuki İşlemler

Marka İşlemleri (Madde 15)

Tescilli marka devredilebilir, miras kalabilir, lisans konusu olabilir veya rehin gösterilebilir. Bu işlemler yazılı olmalı ve sicile kaydedilmelidir.

Devir (Madde 16)

Marka, tüm mal/hizmetler için veya bir kısmı için devredilebilir. İşletmeyle birlikte devredildiğinde marka da geçer. Devir işlemi yazılı yapılmalı, sicile kayıt edilmelidir.

Devir Şartları

Marka devri, halkı yanıltacak nitelikteyse sicile kayıt edilmez. Devir ilan edilmediği sürece üçüncü kişiler açısından geçerli sayılmaz.

Vekil adına tescil (Madde 17)

Vekilin izinsiz tescili halinde, marka sahibi bu tescili kendi lehine devredebilir.

Teminat, Haciz, Lisans (Madde 18–20)

Marka teminat olarak gösterilebilir, rehin edilebilir, haczedilebilir ve lisans sözleşmelerine konu olabilir. Lisanslar inhisari veya inhisari olmayan olabilir, ancak sözleşme şartlarına bağlı kalır.

Lisans Hükümleri (Madde 21)

İnhisari lisans varsa, lisans vereni başkasına lisans veremez ve kendisi de kullanamaz (aksi hüküm yoksa). Alt lisans veya devir, sözleşmeyle sınırlandırılırsa geçerli olur. Lisans sahibi, tecavüz durumunda dava açabilir (inhisari lisans söz konusu ise). Lisans, sicile kayıt edilmezse üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

Başvuru İşlemlerinin Uygulanması (Madde 22)

Devir, lisans, rehin, haciz gibi işlemler marka başvurusuna da uygulanır. Adres değişiklikleri Enstitü’ye bildirilmelidir; bildirilmemesi halinde sicildeki adres esas alınır.

ALTINCI KISIM | Başvuru Süreci

Başvuru Unsurları (Madde 23)

Başvuru dilekçesi, marka örneği, mal/hizmet listesi, ücret makbuzu, sınıf ücret makbuzu, vekaletname, imza sirküleri, ticari faaliyet belgesi gibi belgelerin sunulması gerekir. Başvuru ile birlikte ücret ödenmelidir.

Sınıflandırma (Madde 24)

Markanın kullanılacağı mallar/hizmetler, uluslararası sınıflandırma esaslarına göre sınıflandırılır.

Rüçhan Hakları (Madde 25–26)

Yabancı ülkelerde yapılmış marka başvuruları için Türkiye’de altı ay içinde rüçhan hakkı uygulanabilir. Sergilerde teşhir edilen mallar için de rüçhan hakkı tanınır.

Rüçhan Talebi (Madde 28)

Rüçhan hakkı, başvuru sırasında belirtilmeli; belge üç ay içinde sunulmazsa rüçhan hakkı düşer.

YEDİNCİ KISIM | Tescil İşlemleri

Başvurunun İncelenmesi (Madde 29–32)

Enstitü, başvurunun şekli ve esas bakımından incelenmesini yapar; eksiklikler tamamlatılır veya başvuru reddedilir.

Yayın (Madde 33)

Eksik olmayan başvurular, başvuru bülteninde yayınlanır. Red kararları ayrıca ilan edilir.

Üçüncü Taraf Görüş/İtiraz (Madde 34–36)

Yayınlanan başvuruya üçüncü kişiler görüş bildirip itiraz edebilir. İtirazlar yazılı yapılır, gerekçeli olmalıdır; Enstitü görüş ve karşıt görüşü alarak karara varır.

Şekli Düzenlemeler (Madde 37–38)

Başvuru hataları düzeltilebilir. Başvuru sahibi tescil öncesinde geri çekme hakkına sahiptir.

Tescil (Madde 39)

Eksiksiz başvuru tescil edilir, sicile kaydedilir ve tescil belgesi verilir. Sicil aleni olup, sicil bilgileri ilan edilir.

SEKİZİNCİ KISIM | Koruma Süresi & Yenileme

Süre (Madde 40)

Markanın koruma süresi, başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır.

Yenileme (Madde 41)

Koruma süresi bitmeden önce yenileme talep edilerek, onar yıllık dönemlerle süre uzatılabilir. Süre kaçırılırsa 6 aylık ek süreyle yenileme mümkündür. Yenileme sicile kaydedilir ve ilan edilir.

DOKUZUNCU KISIM | Hükümsüzlük & Hakkın Sona Ermesi

Hükümsüzlük Sebepleri (Madde 42)

Marka; mutlak/niteli red hallerine, kullanım yükümlülüğüne, marka sahibinin davranışlarına aykırıysa veya halkta jenerik hâle gelmişse mahkeme kararıyla hükümsüz sayılabilir. Kısmi hükümsüzlük mümkündür.

Hükümsüzlük Talebi & Etki (Madde 43–44)

Mazur durumda kişiler, mahkemeden hükümsüzlük isteyebilir. Hükümsüzlük kararı geçmişe dönük etkilidir; ancak kesinleşmiş kararlar ve sözleşmeler korunur.

Hakkın Sona Ermesi (Madde 45–46)

Marka hakkı; koruma süresi dolduğunda yenilenmezse, sahibi vazgeçerse sona erer. Vazgeçme yazılı bildirilmelidir. Marka sahibinin izni olmadan vazgeçilmez.

ONUNCU KISIM | Enstitü Kararlarına İtiraz

Hakkın Kullanımı (Madde 47–52)

Enstitü kararlarına karşı, kararın bildirimi tarihinden itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir. İtiraz ücret ödenmelidir. Düzeltme mümkünse Enstitü ilgili dairesi karar düzeltme yapabilir; aksi hâlde karar Yeniden İnceleme Kurulu’na gönderilir.

Mahkemeye Başvuru (Madde 53)

Yeniden İnceleme Kurulu kararlarına karşı iki ay içinde yetkili mahkemeye dava açılabilir.

ON BİRİNCİ KISIM | Garanti ve Ortak Markalar

Garanti Marka (Madde 54)

Garanti markası; birden fazla işletme tarafından, ortak özellikleri ya da kalite garantisi sunan bir işarettir. Marka sahibinin ya da bağlı işletmelerin kendi mallarında kullanması yasaktır.

Ortak Marka (Madde 55)

Ortak marka; grup işletmelerin mallarını diğer işletmelerden ayırt edebilecek işarettir.

Teknik Yönetmelik (Madde 56–57)

Garanti/ortak markalar, kullanım usul ve kontrol biçimlerini düzenleyen teknik yönetmelik ile birlikte tescil edilir. Yönetmelik değişiklikleri Enstitü onayıyla geçerlidir.

Yönetmeliğe Aykırı Kullanım (Madde 59)

Teknik yönetmeliğe aykırı kullanım varsa, marka iptal edilebilir.

Devir / Lisans (Madde 60)

Garanti/ortak markalar da devredilebilir ve lisans konusu olabilir; sicile kaydedilmelidir.

ON İKİNCİ KISIM | Marka Hakkına Tecavüz

Tecavüz Fiilleri (Madde 61)

Aşağıdaki fiiller marka hakkına tecavüz sayılır:

• Tescilli markanın izinsiz kullanımı,
• Markayı taklit etme,
• Ticaret alanında satış, ithalat, dağıtım veya stoklama,
• Lisans şartlarını aşma,
• Yardım veya iştirak,
• Sahte marka kullanımı,
• Marka kullanımıyla ilgili belge saklama zorunluluğu ihlali.

Ceza Hükümleri & Değişiklik (Madde 61/A)

Marka hakkına tecavüz suçu işleyenler; hapis ve para cezasına çarptırılır. Ayrıca iş yeri kapatma, işletme men gibi yaptırımlar uygulanabilir.
Tüzel kişiler de bu suçlardan sorumlu tutulur.
Cezai kovuşturma şikayete bağlıdır.
İktibas / iltibas suretiyle marka kullanımı ayrı suçu oluşturur.

Marka Sahibinin Talepleri (Madde 62)

Tecavüze uğrayan marka sahibi mahkemeden:

• Fiillerin durdurulmasını,
• Zararın tazminini,
• El konulan ürün/araçların el konulmasını,
• Mülkiyet hakkı tanınmasını,
• Kararın ilan edilmesini talep edebilir.

Yetkili Mahkeme & Tazminat (Madde 63–64)

Hukuk davalarında görevli mahkeme: davacının ikametgahı, suçun işlendiği yer veya tecavüz etkilerinin görüldüğü yer mahkemesidir.
Tecavüz eden, zarar görene tazminat ödemekle yükümlüdür.

Delil Talebi & Yoksun Kalınan Kazanç (Madde 65–67)

Marka sahibi, tecavüze ilişkin belgeleri istemeye, yoksun kaldığı kazancı talep etmeye yetkilidir.
Yoksun kalınan kazanç; fiili zarar + (seçilen yöntemle) ek kazanç + makul katkı ile hesaplanabilir.

Marka İtibarı (Madde 68)

Marka zarar görmüşse, itibar zedelenmesine dayalı tazminat talebi mümkündür.

Davanın Kapsamı & Zamanaşımı (Madde 69–70)

Marka sahibi, zarar gören kullanıcıya karşı sınırlı olarak dava açamaz.
Özel hukuk taleplerinde zamanaşımı bakımından Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.

Yetkili Mahkeme (Madde 71)

Marka davalarında ihtisas mahkemeleri görevli olur.
Enstitü kararlarına karşı açılacak davalar da bu mahkemelerde görülür.

İlân (Madde 72)

Kesinleşen karar, ücreti karşı taraftan alınarak günlük gazetede veya benzeri yollarda ilan edilir. İlan hakkı en geç 3 ay içinde kullanılmalıdır.

Lisans Sahibinin Davası (Madde 73)

İnhisari lisans sahibi, marka sahibinin açması gereken dava hakkını kendi adına açabilir; inhisari olmayan lisans sahibi için belirli şartlar sağlanmalı ve yetki verilmelidir.

Tecavüz Edilmediği Davası (Madde 74–75)

Menfaat sahipleri, kendi markalarının kullanımı için marka sahibinden görüş isteyip, tecavüz olmadığına karar verilmesini talep edebilir; bu dava, marka sahibine karşı tecavüz davası açılmışsa açılamaz.
Delil tespiti için mahkemeye başvuru mümkündür.

İhtiyati Tedbir (Madde 76–79)

Dava açan veya açacak kişiler, marka tecavüzünün devamı ihtimaline karşı tedbir talep edebilir.
Tedbirler: fiilin durdurulması, el koyma, teminat, marka üzerindeki işaretlerin silinmesi gibi önlemleri kapsar.
Gümrüklerde el koyma da mümkündür; kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde davaya başvurulmazsa el koyma kaldırılır.

Usul Kuralları (Madde 78)

Delil tespiti ve ihtiyati tedbirlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır.

ON ÜÇÜNCÜ KISIM | İşlem Yetkisi & Marka Vekilleri

İşlem Yapma Yetkisi (Madde 80)

Gerçek veya tüzel kişiler doğrudan ya da marka vekilleri aracılığıyla Enstitü nezdinde işlem yapabilir.
Yurt dışında ikamet eden kişiler yalnızca vekilleriyle işlem yapabilir. Vekile yapılan tebligat asile yapılmış sayılır.

ON DÖRDÜNCÜ KISIM | Ücretler & Sonuç Hükümleri

Ücretlerin Ödenmesi (Madde 81)

Marka başvuru, tescil ve diğer işlemler için gereken ücretler başvuru sahibi veya vekili tarafından zamanında ödenmelidir. Ücret ödenmezse başvuru geri çekilmiş sayılır.

ON BEŞİNCİ KISIM | Son Hükümler

Yürürlükten Kaldırılan Kanun (Madde 82)

551 sayılı Markalar Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır (3 Mart 1965 tarihli).

Geçici Hükümler

• Daha önce yapılmış başvurular, eski kanuna göre işlem görür.
• Önceden tescil edilmiş devir, lisans vb. haklar korunur.
• Hizmet markası kullananlar, 12 ay içinde kullanım belgeleriyle tescil başvurusu yapabilir.
• İhtisas mahkemeleri kurulana kadar, hangi mahkemelerin yetkili olacağı geçici düzenlemeyle belirlenir.

Yürürlük & Yürütme (Madde 83–84)

KHK yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Hükümleri Bakanlar Kurulu yürütür.

KHK/555 — Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında KHK

Resmî Gazete: 27 Haziran 1995 • Sayı: 22326

BİRİNCİ KISIM | Genel Hükümler

Amaç & Kapsam (Madde 1)

Bu KHK, tarım, maden, el sanatları ve sanayi ürünlerinin, coğrafi işaretlerle korunmasına ilişkin esasları düzenler.

Korumadan Yararlanacak Kişiler (Madde 2)

Türkiye’de vatandaşlık, ikamet veya ticari/sınai faaliyeti bulunan gerçek/tüzel kişiler coğrafi işaret korumasından faydalanabilir.
Karşılıklılık ilkesiyle Türkiye uyruğundaki kişilere koruma tanıyan yabancı kişilere de bu hak tanınır.

Tanımlar & İşaret Türleri (Madde 3)

• Coğrafi İşaret: Bir ürünün niteliği, ünü veya özgün özellikleri nedeniyle belirli bir yöre ile özdeşleşen işaret.
• Menşe Adı: Ürünün tüm üretim süreci (üretim, işleme vb.) aynı yörede yapılıyorsa kullanılır.
• Mahreç İşareti: Yalnızca üretimin bir kısmı o yörede gerçekleşiyorsa; ürünün belirli özellikleri yöreye bağlıysa kullanılır.

Ayrıca “Üretici”, “Enstitü” gibi diğer tanımlar da bu madde kapsamında belirlenmiştir.

İKİNCİ KISIM | Koruma Esasları

Tescil Yoluyla Koruma (Madde 4)

Coğrafi işaret koruması yalnızca resmî tescil ile sağlanır.

Tescil Edilemeyecek İşaretler (Madde 5)

Aşağıdaki işaretler coğrafi işaret olarak tescil edilemez:

• KHK’daki tanımlara uymayan işaretler,
• Halk arasında ürünün ismi hâline gelmiş adlar (“öz ad”),
• Halkı yanlış yönlendirebilecek adlar/simgeler,
• Kamu düzeni ya da ahlak dışı işaretler,
• Başka ülkede koruması sona ermiş, kullanılmayan işaretler.

Tescil Merci (Madde 6)

Tescil başvuruları Türk Patent Enstitüsü’ne yapılır veya onun yetkilendirdiği makamlara iletilir.

ÜÇÜNCÜ KISIM | Başvuru Usulleri

Başvuru Hakkı (Madde 7)

Aşağıdaki kişiler başvuru yapabilir:

• Ürün üreticileri,
• Tüketici dernekleri,
• Konuyla ilgili kamu kuruluşları.

Başvuru Şartları (Madde 8)

Başvuru için gerekli belgeler ve bilgiler şunlardır:

• Başvuru sahibinin kimlik/ticaret bilgileri,
• Tescili istenen işaretin adı,
• Ürünün teknik ve özellik bilgileri,
• Coğrafi sınırlar, üretim tekniği, kalite kriterleri,
• Denetim sistemi bilgileri,
• Kullanım, etiketleme, ücret belgeleri vs.

Uluslararası işaretler için ek koşullar ve eşitlik ilkesi de dikkate alınır.

DÖRDÜNCÜ KISIM | İnceleme, Yayın, İtiraz

İnceleme (Madde 9)

Enstitü, başvurunun tanım, kayıt koşullarına uygunluğunu inceler. Gerekirse teknik kurumlarla işbirliği ile değerlendirme yapar. Eksiklik talebi ile belge istenir.

Yayın (Madde 9 devam)

Uygun başvurular, Resmî Gazete ve ilgili yerel gazetelerde ilan edilir. Coğrafi işaret menşe adları için ilan, üretim alanı illerinde yayımlanmak zorundadır.

Eksiklerin Giderilmesi (Madde 10)

Eksik belgeler tamamlanmazsa başvuru reddedilir.

İtiraz (Madde 11)

İlan tarihinden itibaren 6 ay içinde üçüncü kişiler itiraz edebilir. İtiraz süreci, değerlendirme ve gerekirse yeniden yayın ile tamamlanır.

Tescil Kesinleşmesi (Madde 12)

İtiraz yapılmamış başvurular, ilan tarihi itibarıyla kesinleşir ve coğrafi işaret siciline kayıt olur.

Ücretler (Madde 13)

Tescil, yayın, diğer işlemler için başvuru sahibi/vekil ücret öder. Süre içinde ödeme yapılmazsa başvuru iptal edilir.

BEŞİNCİ KISIM | Denetim, Kullanım & Haklar

İşlem Yetkisi (Madde 14)

Başvuru ve diğer işlemler gerçek/tüzel kişiler veya marka vekilleri tarafından yürütülür. Yurt dışı ikamet edenler vekil aracılığıyla işlem yapar.

Koruma Kapsamı (Madde 15)

Tescilli işaret sahipleri, izinsiz kullanımları engelleyebilir — örneğin: ambalajda yanıltıcı kullanım, ürünün gerçek menşeini gizlemek, işaretin ününden haksız yararlanmak vb.

Koruma Dışı Durumlar (Madde 16)

Ürünün “öz adı” işaretin içinde yer alıyorsa, bu kısmın kullanımı KHK kapsamında engellenemez.

Kullanım ve Denetim (Madde 17–20)

İşaret yalnızca şartlara uygun ürünlerde kullanılabilir. Menşe adı işaretlerinde üretim yöresi şarttır; mahreç işaretinde üretimin bir kısmı yörede yapılmalı.
Ürün üreticileri, birlikler veya dernekler denetim sistemi kurmakla yükümlüdür.

Marka ile İlişki (Madde 18)

Tescilli coğrafi işaretler, aynı ürün için marka olarak tescil edilemez.
Mevcut markalarla çatışma durumları belirli sürelerle sınırlandırılabilir.

İyi Niyetli Kullanım (Madde 19)

15 Nisan 1994’ten önce sürekli ve iyi niyetli kullanılan işaretler için sınırlı ayrıcalıklar tanınır.

ALTINCI KISIM | Hükümsüzlük & Sona Erme

Hükümsüzlük Sebepleri (Madde 21)

Aşağıdaki durumlarda coğrafi işaret hükümsüz sayılabilir:

• Koruma şartlarını sağlamamak,
• Başvuru hakkının başka kişiye ait olması,
• Denetim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi.

Talep & Etki (Madde 22–23)

Herkes hükümsüzlük davası açabilir. Hükümsüzlük kararı geçmişe etkilidir; ancak kesinleşmiş kararlar ve önceki sözleşmeler etkilenmez.

Tecavüz Hâlleri (Madde 24)

Coğrafi işaret hak sahipleri, tescilli işareti izinsiz kullananlara karşı dava açabilir. Kullanımı yanıltıcı ve ticari amaçlı davranışlar tecavüz sayılır.

Ceza Hükümleri & Suçlar (Madde 24/A)

İşaret sahibi kimliğini yanlış bildirmek, izinsiz kaldırmak, taklit ürün üretmek gibi fiiller cezalandırılır (hapis, para cezası, işletme kapama vb.).
Tüzel kişiler de sorumlu tutulur. Suçlar şikayete bağlıdır.

YEDİNCİ KISIM | Hukuk Davaları

Talepler & Mahkeme (Madde 25)

Coğrafi işaret hakkına tecavüz edenler aleyhine; tespit, durdurma, zarar tazmini, el koyma, kararın ilanı gibi talepler mahkemeye sunulabilir.
Yetkili mahkeme: tecavüzün gerçekleştiği yer, davacının ikametgahı veya etkilerin göründüğü yer mahkemesidir.

Tazminat & Delil (Madde 26–27)

Tecavüz edenler zarar görene tazminat ödemekle yükümlüdür. Marka hakkı sahibi, ilgili belgeleri talep edebilir.

Davacı sınırı (Madde 28)

Ürün kullanıcılarına zarar iddiası yapan kişi doğrudan dava açamaz.

Zamanaşımı & İspat (Madde 29–33)

Zamanaşımı Borçlar Kanunu’na göre işler. Delil tespiti ve ihtiyati tedbir davaları ayrıca düzenlenir.

Gümrük El Koyma & Tedbir (Madde 36–37)

İthalat/ihracat işlemlerinde taklit ürünlere karşı el koyma imkânı vardır; karar tebliğinden 10 gün içinde dava açılmazsa el koyma kalkar.

GEÇİCİ MADDELER & Son Hükümler

Geçici Düzenleme (Geçici Md.1)

İhtisas mahkemeleri kurulana kadar, hangi mahkemelerin görev alacağı geçici düzenlemeyle belirlenir.

Yürürlük & Yürütme (Madde 38–39)

KHK yayımı tarihinde yürürlüğe girer ve hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

Entegre Devre Topoğrafyaları

Kanun 5147 — Entegre Devre Topoğrafyalarının Korunması

Kabul Tarihi: 22 Nisan 2004 • Resmî Gazete: 30 Nisan 2004, Sayı 25448

I. Kısım — Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Amaç ve Kapsam (Madde 1)

Bu Kanun’un amacı, entegre devre topoğrafyalarını korumak, rekabeti teşvik etmek ve sanayinin gelişimini desteklemektir.
Kanun, tescilli topoğrafyaların korunmasına ilişkin esasları kapsar. Bu koruma, diğer kanunlarla sağlanan hakları engellemez.

Tanımlar (Madde 2)

• Entegre devre: İçinde en az bir aktif elemanı bulunan, elektronik işlevi yerine getirmek üzere tasarlanmış devre.
• Topoğrafya: Entegre devrenin tabaka düzenini gösteren üç boyutlu görüntüler dizisi.
• Enstitü: Türk Patent Enstitüsü.
• Sicil: Entegre Devre Topoğrafyaları Sicili.
• Lisans / Sözleşme: Kullanım hakkını veren sözleşme.
• Bülten: Sicilde kayıtlı topoğrafyaların yayınlandığı bülten.
• Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu: Enstitü kararlarına karşı yapılan itirazları inceleyen kurul.
• Mahkeme: İhtisas mahkemeleri.

II. Kısım — Kimler Yararlanır, Koruma Şartları ve Süre

Kimler Yararlanır? (Madde 3)

• Türkiye vatandaşı veya Türkiye’de ikamet eden gerçek/tüzel kişiler,
• Uluslararası anlaşmalar kapsamında başvuru hakkı olan yabancılar,
• Karşılıklılık yoluyla, Türkiye uyruğundaki kişilere koruma tanıyan ülke vatandaşları.

Korumanın Konusu (Madde 4)

• Orijinal entegre devre topoğrafyaları tescil belgesiyle korunur.
• Koruma, topoğrafyanın kendisine, işlem sürecine veya sistemine yöneliktir; ek bilgiye değil.
• Topoğrafya kullanan entegre devrenin piyasada olup olmaması önemli değildir.

Orijinallik (Madde 5)

Topoğrafyanın orijinal kabul edilmesi için:

• Tasarlayanın kendi fikri katkısıyla ortaya çıkmış olması,
• Tasarım sırasında yaygın bilgiye dayanılmamış olması,
• Bilinen elemanların düzenlenmesiyle de olsa, bütün halinde orijinallik taşıması gerekir.

Koruma Başlangıcı & Süresi (Madde 6)

• Koruma, topoğrafyanın ilk ticari sürüm tarihinden 2 yıl içinde başvuru yapılmak şartıyla; o tarih ya da başvuru tarihi ile başlar.
• Süre 10 yıldır ve onuncu takvim yılı sonunda sona erer.
• Eğer topoğrafya tasarlandıktan sonra 15 yıl içinde başvuru yapılmazsa koruma hakkı kaybolur.

III. Kısım — Hak Sahipliği ve Yetkiler

Hak Sahipliği (Madde 7)

• Tasarlayan kişi veya hukuki halefleri hak sahibidir.
• Birden fazla kişi tasarlamışsa, müştereken hak sahibi olurlar (sözleşme yoksa).

İşçi & Hizmet İlişkisi (Madde 8)

• İşçi, memur ya da hizmet erbabı tarafından iş sürecinde yapılan topoğrafyalar; aksi kararlaştırılmamışsa işverene aittir.
• İşverene ait olursa, tasarımcıya uygun bir bedel ödenir. Bedel belirlenemiyorsa mahkeme belirler.

Üniversite Kurumları (Madde 9)

• Öğretim üyelerinin yaptığı topoğrafyalar tasarımcıya aittir.
• Kurum harcama yaptıysa, harcamayı geçmemek şartıyla kazançtan pay isteyebilir.

Diğer Sözleşmeler (Madde 10)

• İş görme sözleşmeleri dışındaki anlaşmalarda yapılan topoğrafyalar, anlaşma yoksa işi veren kişiye ait kabul edilir.

Kullanım Yetkileri (Madde 11)

Hak sahibi şu fiilleri engelleyebilir:

• Topoğrafyanın tamamının ya da kısmının çoğaltılması
• Bu topoğrafyanın entegre devre içine dahil edilmesi
• Korunan topoğrafyayı içeren devrelerin ithalatı, satışı, dağıtımı

Sınırlamalar (Madde 12)

Koruma kapsamı dışında kalan durumlar şunlardır:

• Kişisel, değerlendirme, analiz, araştırma, eğitim amaçlı çoğaltma
• Ticari sürülmüş devrelerin yeniden pazarlanması
• Bağımsız tasarlanmış orijinal topoğrafyalar
• Bilinmeyerek elde edilen devrelerin kullanım hakkı, makul bedel ödenmesi koşuluyla sınırlandırılır

IV. Kısım — Başvuru, Tescil ve Sicil

Yetkili Merciler (Madde 13)

Tescil başvurusu Enstitü’ye yapılır. Her topoğrafya için ayrı başvuru gerekir.

Başvuru Şartları (Madde 14)

Başvuru belgeleri şunları içermelidir:

• Başvuru sahibinin kimlik, adres bilgisi
• Topoğrafyanın özeti / tanımı
• Ücret ödemesinin kanıtı
• İlk kullanım tarihi veya beyanı
• Hak sahipliğinin dayanağı
• Vekaletname (varsa)
• Topoğrafya kopyaları veya çizimleri
• Yönetmelikte istenen diğer belgeler

Şekli İnceleme (Madde 15)

Eksikler varsa Enstitü 2 aylık süre verir. Bazı bilgiler verilmişse başvuru teminatlı kabul edilir. Süre dolarsa başvuru geçersiz sayılır.

Tescil & Yayın (Madde 16)

• Başvuru uygunluk değerlendirmesi yapılmadan sicile kaydedilir.
• Sicil alenidir; ücret karşılığı örneği verilebilir.
• Kayıt edilen topoğrafya Bültende yayımlanır.
• Sicilde yer alacak bilgiler yönetmelikle belirlenir.

V. Kısım — Devir, Lisans, Rehin, Haciz

Devir & Miras (Madde 17)

Haklar devredilebilir, miras yoluyla intikal edebilir.
Devir, rehin, haciz işlemleri yazılı olmalı ve sicile kaydedilmelidir.

Lisans (Madde 18)

Hak sahibi topoğrafya için lisans verebilir (inhisari ya da olmayan).
Lisans sicile kayıt edilmezse üçüncü şahıslara karşı ileri sürülemez.
İnhisari lisans verildiğinde, hak sahibi aynı topoğrafyayı kullanamaz, başka lisans veremez.

• İnhisari olmayan lisans sahipleri, dava açma hakkına sahip değildir.
• İnhisari lisans sahipleri, hak sahibinin açması gereken davayı açabilir.
• Lisans alan, dava açma talebini iletebilir; hak sahibi kabul etmezse üç ay içinde dava açabilir.
• Ciddi zarar tehlikesi varsa lisans sahibi ihtiyati tedbir talep edebilir.

VI. Kısım — Hükümsüzlük, Sona Erme ve İşlem Yetkisi

Hükümsüzlük Halleri (Madde 19)

Bir topoğrafyanın aşağıdaki sebeplerle hükümsüz sayılması mümkündür:

• Koruma şartlarını taşımadığı ispat edilirse,
• Hak sahipliğinin başka kişiye ait olduğu anlaşılırsa,
• Başvuru süresi kaçırılmışsa.
• Eğer sadece bir kısmı hükümsüzse, o kısmın hükümsüzlüğüne karar verilir.
• Karar, mahkeme tarafından duyurulur, sicile işlenir.

Etki (Madde 20)

Hükümsüzlük kararları geriye etkilidir; fakat kesinleşmiş kararlar, uygulanmış sözleşmeler bu etkiden muaftır.
Karar herkes için geçerli olur.

Hakkın Sona Ermesi (Madde 21–22)

• Koruma süresi sonunda ya da hak sahibinin yazılı vazgeçmesiyle hak sona erer.
• Sona erme sicile kayıtla ilan edilir.
• Vazgeçme işlemi yazılı bildirimle yapılmalı, hak sahibi muvafakati olmadan vazgeçilemez.
• İşlem yapma yetkisi yalnızca başvuru yapan kişi veya sicile kayıtlı patent vekillerindedir.

VII. Kısım — Davalar, Tecavüz, Tedbirler

Tecavüz Haller (Madde 24–25)

Korunan topoğrafyanın izinsiz kullanımı, çoğaltılması, ithalat / dağıtımı gibi fiiller tecavüz sayılır.
Başvuru yayımlandıysa veya yayın öncesinde fiil bilinmişse dava açılabilir.

Bir diğer kişi, topoğrafyayı izinsiz kullanıyorsa, tescilin kendisine devredilmesini talep edebilir (belirli süre içinde).

Davacı Hakları (Madde 26)

Hak sahibi mahkemeden taleplerde bulunabilir:

• Tecavüzün tespiti,
• Durdurma, önleme,
• Zararı tazmin,
• El koyma,
• Karar ilanı,
• Tedbir talepleri.
  Yetkili mahkeme: davacının yerleşim yeri ya da fiilin işlendiği yer mahkemesidir.

Deliller & Yoksun Kazanç (Madde 27–28)

Hak sahibi, zararın tespitinde kullanım belgelerini talep eder.
Zarar; fiili kayıp + yoksun kalınan kazanç + makul katkı ile hesaplanır.

Zamanaşımı (Madde 29)

Tecavüzle ilgili özel hukuk taleplerinde Borçlar Kanunu’nun zamanaşımı kuralları uygulanır.

İtiraz & Mahkeme (Madde 30–31)

• Başvuru sahibi Enstitü kararlarına karşı 2 ay içinde itiraz edebilir.
• Kurul kararlarına karşı 60 gün içinde mahkemeye başvuru mümkündür.
• Davalarda görevli mahkeme, ihtisas mahkemeleridir (tek hâkimli).

İlan & Yokluk Tespiti (Madde 32–33)

• Mahkeme kararı ilan edilebilir (3 ay içinde talep yoksa hak düşer).
• Menfaati olanlar, dava açarak fiillerinin tecavüze yol açmadığını tespit ettirebilir.

Tedbir & El Koyma (Madde 34–36)

• Davacı, dava açmadan önce dahi mahkemeden ihtiyati tedbir talep edebilir.
• Tedbirler: durdurma, el koyma, teminat.
• Gümrükte sahte ürünlere el koyma imkânı vardır; karar 10 gün içinde dava açılmazsa kaldırılır.
• Belirtilmeyen hususlarda HMK hükümleri uygulanır.

VIII. Kısım — Zorunlu Lisans

Zorunlu Lisans Verme Koşulları (Madde 37)

Hak sahibinin izni olmadan kullanım; ancak aşağıdaki durumlarda zorunlu lisans verilebilir:

• Kamu yararı, sağlık, ulusal ekonomi gibi gerekçeler,
• Hak sahibinin kullanımının rekabeti ortadan kaldırıcı hale gelmesi.
• Zorunlu lisans kararı Bakanlar Kurulu ile alınır.
• Kullanım bedeli makul ticari koşullarla belirlenir.
• Kullanım hakkı devredilebilir (ilk koşullara bağlı).

Zorunlu Lisansın İptali (Madde 38)

Sebep ortadan kalkarsa, lisans iptal edilebilir.

IX. Kısım — Cezalar & Şikayet

Ceza Hükümleri (Madde 39)

• Kimlik bildirimi yanlış yapılması, izinsiz işaret kaldırma, sahte başvuru gibi fiillere 1 ila 2 yıl hapis + ağır para cezası.
• Diğer fiiller: 2 ila 4 yıl hapis + daha yüksek para cezaları; işyeri kapama, ticaretten men gibi yaptırımlar.
• Tüzel kişiler de bu cezai sorumluluğa dahildir.

Şikayet Hakkı (Madde 40)

Coğrafi fiillere tecavüz olmayan suçlarda; Enstitü, kuruluşlar ve tüketici dernekleri şikayet hakkına sahiptir.
Şikayet süresi: fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl.

X. Kısım — Yönetmelik & Yürürlük

Yönetmelik (Madde 41)

Kanunda gerekli düzenlemeler, 6 ay içinde Enstitü tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Yürürlük ve Yürütme (Madde 42–43)

Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer, hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

KANUN NO : 5042 — YENİ BİTKİ ÇEŞİTLERİNE AİT ISLAHÇI HAKLARININ KORUNMASINA İLİŞKİN KANUN

Amaç ve kapsam (m.1–2)

• Amaç: Yeni bitki çeşitlerinin geliştirilmesini teşvik etmek ve ıslahçı haklarını korumak.
• Kapsam: Tüm bitki türleri.
• Temel kavramlar:
  • Islahçı: Çeşidi bulan/geliştiren kişi.
  • Çeşit: Aynı tür içinde en az bir ayırt edici özelliğiyle ayrılan, çoğaltmaya elverişli bitki grubu.
  • Çoğaltım materyali: Tohum, fide, çelik vb. çoğaltmaya yarayan her parça.

Koruma için gerekli şartlar (m.3–9)

• Çeşit yeni, farklı, yeknesak (uniform) ve durulmuş (stabil) olmalı.
• Yenilik süresi: Başvurudan geriye doğru: Türkiye’de 1 yıl, yurt dışında 4 yıl (ağaç/asmalarda 6 yıl) önce satış/umuma arz olmamalı.
• Farklılık: Başvuru tarihinde “herkesçe bilinen” çeşitlerden ayırt edilebilir olmalı.
• Yeknesaklık & durulmuşluk: Nesiller boyunca özelliklerini değişmeksizin korumalı.
• İsim (çeşit adı): Kamu düzeni/ahlaka aykırı olamaz; yanıltıcı olamaz; aynı/karıştırılabilir ad kullanılamaz. Korunan çeşit pazarlanırken çeşit adı zorunludur (markayla birlikte yazılabilir ama çeşit adı açık seçik görünür).

Koruma süresi (m.10)

• Tescilden itibaren 25 yıl; ağaçlar, asmalar ve patates için 30 yıl.
• Süre yıl sonu itibarıyla biter.

Hak sahipliği (m.11–13)

• Hak, ıslahçıya aittir (veya haleflerine). Ortak ıslah varsa müşterek.
• Çalışan/işveren ilişkisi: Aksi kararlaştırılmadıkça, iş sırasında geliştirilen çeşitlerin hakkı işverene aittir; çalışana uygun bedel ödenir.
• Hizmet dışı sözleşmelerde, aksine hüküm yoksa hak işi verene aittir.

Hak sahibinin yetkileri (m.14–15)

• Hak sahibinin inhisari (tekelleşmiş) yetkileri: üretmek/çoğaltmak, çoğaltıma hazırlamak, satışa sunmak, satmak, ithal/ihraç etmek, depolamak.
• İzinsiz çoğaltımdan elde edilen hasat materyali ve ondan doğrudan üretilen ürünler de koruma kapsamında.
• Başvurudan tescile kadar, izinsiz kullanan “muhik (makul) bedel” öder.

Sınırlar ve istisnalar (m.16–17, 31)

• Genel istisnalar: Kişisel/ticari olmayan kullanım, denemeler, yeni çeşit geliştirme amaçlı işlemler.
• Çiftçi istisnası: Belirlenmiş bazı tarla bitkilerinde (tahıllar, bazı baklagiller/yem/endöstri bitkileri listesi) çiftçi, kendi arazisinde ürettiği üründen, yine kendi arazisinde ekim için çoğaltım materyali ayırabilir.
  • Küçük çiftçi ise bedel ödemez; kapsam ve usul yönetmelikle.
• Tüketilme (exhaustion) (m.31): Çeşit veya materyal Türkiye’de hak sahibi/rızasıyla piyasaya sürüldükten sonraki işlemlere karşı hak genelde ileri sürülemez (çoğaltmaya elverir faaliyetler veya korumasız ülkeye çoğaltım amaçlı ihraç hariç).

Zorunlu lisans (m.18–30)

• Kamu yararı varsa (millî savunma, halk sağlığı, ekonomik/teknolojik gereklilik) 3. yıl sonunda zorunlu lisans verilebilir.
• Yol haritası: Bakanlık arabuluculuğu → anlaşma yoksa mahkeme → kapsam/bedel/süre (2–4 yıl).
• Zorunlu lisans kural olarak inhisari değildir; hak sahibine muhik bedel ödenir; lisans alan belirlenen sürede etkin kullanım yapmak zorundadır.

Başvuru–tescil–itiraz (m.32–45)

• Başvuru mercii: Tarım ve Orman Bakanlığı (metindeki “Tarım ve Köyişleri Bakanlığı” ibaresi güncel karşılığıyla anlaşılmalıdır).
• Rüçhan: UPOV tarafı ülkedeki ilk başvurudan itibaren 12 ay.
• Şekli/Esas inceleme → Teknik inceleme (DUS testleri): UPOV ülkesindeki uygun iklim testleri kabul edilebilir; değilse Türkiye’de/uygun kurumda yapılır.
• Bülten ilanları: Başvuru, isim, tescil, sona erme vb. duyurulur.
• İtiraz: Başvuru ilanına 3 ay; tescil ilanına 30 gün.
• Şartlar sağlanmazsa ret; sağlanırsa Islahçı Hakkı Belgesi verilerek Kütüke kaydedilir.

Ücretler (m.46)

• İşlem ücretleri (başvuru, teknik/isim inceleme, itiraz, tescil, arabuluculuk, suret, ilan vb.) + yıllık ücret (her yıl Ocak’ta).
• Tutar ve usuller yönetmelikle.

Tescil sonrası denetim ve re’sen iptal (m.47–48)

• Hak sahibi, çeşidin genetik devamlılığından sorumludur; Bakanlık denetler ve gerekli materyali isteyebilir.
• Yükümlülükler yerine getirilmez, yeknesaklık/durulmuşluk kaybolursa veya istenen bilgi/materyal verilmezse hak re’sen iptal edilir (Bültende ilan).

Devir, rehin, haciz, lisans (m.49–51)

• Başvuru/tescilden doğan haklar devredilebilir, miras, rehin, haciz konusu olabilir; işlemler sicile kaydedilir ve ilan edilir.
• Sözleşmeye dayalı lisans: inhisari/inhisari olmayan; kayıt ve ilan edilebilir.
• İnhisari lisans sahibi, sözleşmede aksi yoksa kendi adına dava açabilir.

Hükümsüzlük ve sona erme (m.52–55)

• Hükümsüzlük (mahkeme): Yenilik/farklılık/yeknesaklık/durulmuşluk yoksa veya yetkisiz kişi adına tescil varsa.
• Sona erme (kendiliğinden): Süre bitimi, vazgeçme, yıllık ücret ödenmemesi.
  • Mücbir sebep varsa sınırlı yeniden geçerlilik imkânı.

Hakka tecavüz ve davalar (m.56–65)

• Tecavüz örnekleri: İzinsiz üretim/çoğaltım/satış/ithal–ihracat, lisans yetkisini aşma/devretme, çeşit adının yanlış kullanımı, gasp, yardım/teşvik vb.
• Hak sahibinin talepleri (m.57): Durdurma, tazminat (maddi–manevi), el koyma–imha, kararın ilanı.
• Yoksun kalınan kazanç (m.59): Muhtemel gelir / tecavüz edenin kazancı / makul lisans bedeli ölçütleri.
• Bedel davası (m.60): Başvuru–tescil arası “muhik bedel”, çiftçi istisnası dışı bedeller.
• Tespite ve ihtiyati tedbire ilişkin HUMK atıfları (güncel karşılığı HMK 6100’deki hükümler olarak uygulanır).

Cezalar ve usul (m.66–67) — güncel hâl

• 2008 değişikliğiyle (5728):
  • m.56’daki izinsiz fiiller için 1–2 yıl hapis veya adli para cezası (gün hesabıyla),
  • Bazı ihlaller için en az 250 gün adli para cezası,
  • Kendini hak sahibi/başvuru sahibi gibi gösterene en az 250 gün adli para cezası.
  • Tüzel kişi lehine işlenirse TCK m.60 kapsamı yaptırımlar.
  • Çoğu suç şikâyete bağlı.
• (Eski CMUK/HUMK atıfları, uygulamada CMK/HMK karşılıklarıyla yürütülür.)

Görevli mahkeme ve hükmün ilanı (m.68–69)

• Fikrî ve Sınaî Haklar İhtisas Mahkemeleri (Asliye hukuk/ceza içinden HSYK kararıyla belirlenenler).
• Kazanan taraf, kararın ilanını masrafları karşı tarafa yükletmek üzere isteyebilir.

Kütük ve Bülten (m.70–71)

• Islahçı Hakkı Kütüğü: Başvuru sicili + hak sicili; incelemeye açık.
• Bitki Çeşitleri Bülteni: Başvuru/isim/tescil/son verme/lisans vb. duyurular ve yıllık rapor.

Yönetmelikler ve geçiş (m.72–74, Geç. m.1–2)

• Uygulama usulleri Bakanlık yönetmelikleriyle.
• 308 sayılı Kanunla uyum ve geçici yenilik süresi düzenlemeleri içerir.

Yürürlük ve yürütme (m.75–76) — güncelleme

• Yürürlük: 15.01.2004 (Resmî Gazete 25347).
• Yürütme: Metinde “Bakanlar Kurulu” geçer; 2017 Anayasa değişikliği sonrası Cumhurbaşkanı tarafından yürütülür.